مرکز داده Data Center

مرکزداده ( Data Center )

پایگاه داده ها و بانک های داده ها :

پایگاه داده و بانک های داده دو مفهوم متفاوت هستند.

« پایگاه داده ها » به مجموعه ای از اطلاعات ساختار یافته ، منسجم و متشکل گفته می شود که در مورد موضوعات و زمینه های متنوعی در یک سیستم کامپیوتری ذخیره سازی و سازماندهی شده اند تا زمینه جست و جوی اطلاعات را برای کاربران فراهم آورند (محمودی, 1391).

« بانک های داده ها » و یا به عبارتی « بانک های اطلاعاتی » به منزله بخش هایی از پایگاه داده ها ، محسوب شده که هر کدام اختصاص به ذخیره سازی و سازمان دهی اطلاعاتی دارند که بیشتر مربوط به یک موضوع و یا یک زمینه خاصی متشکل و گردآوری شده اند (محمودی, 1391).

بنابراین می توان خلاصه کرد که پایگاه داده ها از مجموعه ای از بانک های داده ها تشکیل می شود که هر کدام از این بانک ها در مورد موضوع خاصی به گردآوری ، سازمان دهی و بازیابی اطلاعات ایجاد و برنامه ریزی شده اند. قابل ذکر است که در کشور ما به جای استفاده از پایگاه داده ها ، در اغلب موارد به غلط از مفهوم « بانک های اطلاعاتی » استفاده می کنند که این مسئله گاهی موجب ابهاماتی در تشخیص و تفکیک این دو مفهوم از یکدیگر می شود (محمودی, 1391).

سیستم های اطلاعاتی از نظر عملکرد دارای سه نوع سیستم جانبی هستند :

· سیستم ذخیره سازی اطلاعات

· سیستم پردازش اطلاعات

· سیستم بازیابی و یا جست و جوی اطلاعات (جعفرنژاد, 1382).

اجزای تشکیل دهنده پایگاه داده ها :

یک پایگاه داده از مجموعه ای یکپارچه و به هم پیوسته از تعدادی سیستم به نام بانک های داده ها یا بانک های اطلاعاتی تشکیل می شود. بانک های اطلاعاتی نیز خود از تعدادی فایل و یا جدول ، بر حسب مدل بانک ، تشکیل می شوند که زیر سیستم های بانک اطلاعاتی محسوب می شوند (جعفرنژاد, 1382).

هر فایل به منزله واحد اصلی ذخیره سازی به یک بانک اطلاعاتی امکان می دهد تا مجموعه ای از اطلاعات را از مجموعه ای دیگر تمیز دهد (پناهی, 1379).

جدول در بانک های اطلاعاتی رابطه ای، به یک ساختار داده ای متشکل از چندین سطر و ستون گفته می شود که داده ها در آن به صورت منظم و ساختار یافته ای ذخیره می شوند (پناهی, 1379).

روش های ذخیره سازی و بازیابی رکورد ها :

· روش ترتیبی : در این روش ، رکوردها به صورت پشت سر هم یا متوالی ذخیره سازی و بازیابی می شوند. این روش انعطاف کمی دارد ، جست و جوی اطلاعات در آن وقت گیر است ، و بین فایل ها، ارتباطی وجود ندارد و پرونده ها به صورت مجزا ذخیره سازی می شوند (مومنی, 1380).

· روش مستقیم : روش مستقیم نسبت به روش ترتیبی بسیار کارآمد تر و سریع تر است ، بویژه اگر از نوع « شاخص دار » باشد. در این روش برای هر دسته از رکوردهای مشابه یک کلید و یا یک ایندکس درست می کنند که مرجع راهنمای جست و جو و بازیابی رکوردها محسوب می شوند (مومنی, 1380).

طرح ریزی و معماری پایگاه داده ها :

پایگاه داده ها از نظر تجسم معماری دارای سه سطح مفهومی – منطقی ، درونی و بیرونی هستند که برای هر کدام باید طرحی جداگانه تهیه کرد. در سال 1976 گروه استاندارد سازی ANSI/SPARC برای طراحی و معماری پایگاه داده ها سه طرح پیشنهاد کرد که عبارتند از :

طرح مفهومی – منطقی ، طرح فیزیکی ، طرح بیرونی (دیانی & مهراد, 1380).

مدل های ساختاری در طراحی مفهومی – منطقی پایگاه داده ها :

مدل سلسله مراتبی – مدل شبکه ای – مدل رابطه ای

سیستم های مدیریت پایگاه داده ها ( DBMS ) :

برای طراحی و ایجاد پایگاه داده ها دو رویکرد وجود دارد :

در رویکرد اول با استفاده از یک و یا چند زبان برنامه نویسی چون زبان SQL به طور مستقیم کلیه ساختارها ، جدول ها ، رکورد ها ، تصاویر و روال ها را بر حسب اهداف و انتظارات پیش بینی شده خط به خط برنامه نویسی کرده و پس از تست و آزمایش از پایگاه داده ها استفاده می کنند. این رویکرد به دلیل این که بسیار فنی، پیچیده، وقت گیر و پرهزینه است. ولی رویکرد دیگری نیز وجود دارد که بسیار ساده و انعطاف پذیر است که به آن DBMS می گویند. در این رویکرد نیازی به برنامه نویسی سنتی نیست، بلکه همه چیز از قبل پیش بینی شده است، زیرا با استفاده از نرم افزار های خاصی، کلیه امکانات طراحی و چند رسانه ای برای ایجاد کلیه اجزا و ساختارهای پایگاه داده ها با مدل رابطه ای و شی گرا در محیطی جذاب و انعطاف پذیر فراهم شده است. DBMS ها که به منزله یک واسط نرم افزاری بین کاربران و پایگاه داده ها محسوب می شود، مجموعه ای از نرم افزارها و برنامه های از پیش طراحی شده هستند که امکان ایجاد، مدیریت و کنترل پایگاه داده ها را با کمترین عملیات و زمان میسر می کنند. یک سیستم DBMS ، نرم افزار جامعی است که مدل های مفهومی و منطقی تهیه شده را تبدیل به مدل فیزیکی و خارجی می کند (چستر, 1382).

خصوصیات مطلوب پایگاه داده ها :

· طراحی با مدل رابطه ای

· استقلال موجودیت ها و داده ها

· دستیابی مستقیم و سریع به اطلاعات

· کنترل دستیابی

· انعطاف پذیری

· محیط چند رسانه ای

منابع

پناهی, ع. (1379). سیستم های اطلاعات مدیریت. تهران: انتشارات آذرخش.

جعفرنژاد, آ. (1382). آشنایی با بانک های اطلاعاتی. تهران: انتشارات سمت.

چستر, م. (1382). اصول اساسی تحلیل و طراحی سیستم های اطلاعاتی. اصفهان: مرکز جهاد دانشگاهی.

دیانی, م., & مهراد, ج. (1380). نظام های ذخیره و بازیابی اطلاعات، خاستگاه، توسعه و کاربردها. شیراز: کتابخانه منطقه ای علوم و تکنولوژی.

محمودی, س. (1391). سیستم های اطلاعاتی در مدیریت. تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.

مومنی, ه. (1380). مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

تحلیل شخصی

پایگاه داده ها که از اساسی ترین ارکان و یا به عبارتی از نمونه های بارز سیستم های اطلاعاتی محسوب می شوند، بهترین ابزار برای سازماندهی، نگهداری، مدیریت، کنترل و بازیابی اطلاعات محسوب می شوند.