دارایی های ملموس و نا ملموس

سرمایه فکری گنج تمام نشدنی سازمان

امروزه همه مي دانند كه اينترنت و شبكه ي جهان گستر وب، پيام آور ظهور دوره جديدي بنام عصر دانش و وداع با عصر صنعتي است. در عصر صنعتي كه در دهه1890 آغاز گرديد بر توليد و توزيع انبوه تاكيد مي شد. اما در عصر دانش، آنچه كه موجب موفقيت تجارت و صنعت مي شود، دانش بشر است. اين دارايي نامشهود به عنوان سرمايه فكري شناخته مي شود و گسترش سرمايه فكري، حوزه حياتي ايجاد منفعت است (قلیچ & مشبکی, 1385).سرمايه فكري به سه دسته سرمايه انساني ، سرمايه ساختاري(سازماني) و سرمايه مشتري قابل تقسيم است. سرمايه انساني مهمترين دارايي يك سازمان و منبع خلاقيت و نوآوري است. در يك سازمان داراييهاي دانشيِ ضمنيِ كاركنان يكي از حياتي ترين اجزايي است كه بر عملكرد سازمان تاثير بسزايي دارد.همچنين سرمايه انساني تركيبي از دانش، مهارت، قدرت نوآوري و توانايي افراد شركت براي انجام وظايفشان و در بر دارنده ارزشها، فرهنگ و فلسفه شركت است (Benbya, 2008).

1- سازمان های ایرانی چه تعداد از آنها بر پایه سرمایه های ملموس بنا شده اند و چه تعداد بر اساس سرمایه های ناملموس. این دو طیف سازمان را با یکدیگر مقایسه کنید و راهکارهای لازم را ارائه دهید؟

محیط کسب و کار مبتنی بر دانش، نیازمند رویکردی است که دارایی های نامشهود جدید سازمانی مثل دانش و شایستگی های منابع انسانی، نوآوری، روابط با مشتری، فرهنگ سازمانی، نظام ها، ساختار سازمانی و غیره را در بر می گیرد. در سال 1992 از هر صد دلار سرمایه گذاری در سهام شرکت های تولیدی آمریکا، 62 درصد از این سرمایه گذاری صرف دارایی های مشهود می شد و دارایی های مشهود سهم عظیمی از ارزش بازار شرکت ها را در بر می گرفت. اما در سال 1999 این درصد به 16 درصد رسید یعنی حدود 84 درصد از ارزش بازار شرکت را سرمایه های فکری تشکیل می داد (ستایش & کاظمنژاد, 1388).

دانش به عنوان مهمترین سرمایه، جایگزین سرمایه های مالی و فیزیکی در اقتصاد جهانی شده است. در یک سازمان دانش محور، روش های سنتی حسابداری، که مبتنی بر دارائی های ملموس سازمان است، برای ارزش گذاری سرمایه فکری، که بزرگترین و ارزشمندترین دارائی ناملموس سازمان ها است، ناکافی است (قهرمانی, 1385). سرمایه فکری تحت عناوینی همچون دارایی های ناملموس، دارایی های دانش محور، سرمایه دانشی، دارایی های اطلاعاتی، سرمایه انسانی و ارزش های پنهان سازمان بکار رفته و دربرگیرنده ابداعات، ایده ها، دانش بنیادین، روش های مختلف طراحی محصول، برنامه های کامپیوتری و انتشارات می باشد (قلیچ & مشبکی, 1385).

شركتهايي كه از سطح بيشتري از كنترل و تمركز روي دارايي هاي نامشهود خود برخوردارند به نسبت شركتهايي كه نسبت به اين داراييها و بطور اخص سرمايه هاي فكري بي توجه اند، داراي عملكرد و بازگشت سرمايه بهتر و نوسان قيمت سهام اين شركتها كمتر بوده است اين اهميت زماني نمود بيشتري پيدا مي كند كه همواره يك شركت به 4 يا 5 برابر ارزش دارايي هاي خود فروخته مي شود، مبلغ اضافي پرداخت شده همان ارزش سرمايه هاي فكري مثل سرمايه هاي انساني، ساختاري، ارتباطات، مارك تجاري و... مي باشد در حاليكه اكثر مواقع اين دارايي هاي با ارزش هيچ جايي در صورتهاي مالي شركتها ندارند و تعيين قيمت فروش و ارزيابي سرمايه شركتها را با مشكل و ايراداتي مواجه مي سازد . بلکه کشورهایی که از سازمان های قوی و نهادهای اداری کارآمد و در عین حال از سرمایه های انسانی کارا و متخصص برخوردارند، می توانند سرمایه فیزیکی و مالی خود را به نحو مناسب تری جذب و در تسریع روند رشد و توسعه به کار گیرند. در اقتصاد نوین، تولید ثروت و رشد اقتصادی عمدتاً از دارایی های نامشهود (فکری) سرچشمه می گیرد. لذا سرمایه فکری منبع اصلی توسعه ی اقتصادی محسوب می شود و سایر عوامل سنتی تولید مانند زمین، نیروی کار و سرمایه مالی در مرتبه بعدی اهمیت قرار می گیرند. در چنین شرایطی سرمایه فکری، عامل کلیدی ارتقای عملکرد در هر سازمان به شمار می رود (ستایش & کاظمنژاد, 1388).

2- سهم دارایی ها را با بیان یک نمونه قابل استناد بررسی نمائید؟

در سال های اخیر اقتصاد کشور همواره با تورم های شدید و گاه تورم های بالای 20 درصد مواجه بوده است. از سوی دیگر وضعیت توزیع درآمد در میان 10 دهک های اجتماع بسیار نا متعادل است. به عنوان مثال در سال 1376 سهم درآمدی 2 دهک پایین درآمدی ( 20 درصد فقیر ترین افراد جامعه ) فقط 281/4 درصد بوده است، در حالیکه 2 دهک بالی درآمدی ( 20 درصد ثروتمندان افراد جامعه ) 221/48 درصد درآمد را کسب کرده اند. از سوی دیگر نرخ رشد پایین اقتصادی کشور و تورم شدید بر وخامت افراد فقیر افزوده است که پیامدهای نامناسب سیاسی، فرهنگی و اقتصادی به بار آورد. کارایی نظام پرداخت یارانه در شرایط وجود تورم کاهش پیدا می کند (احمدی & صالحی, 1390).

منابع

Benbya. (2008). Knowledge Management System Implementation. Oxford: Chandos Publishing.

احمدی, ع. ا., & صالحی, ع. (1390). مدیریت دانش. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.

ستایش, م., & کاظمنژاد, م. (1388). روش های اندازه گیری و گزارش گیری خارجی سرمایه های فکری. ماهنامه حسابدار , ص52.

قلیچ, ب., & مشبکی, ا. (1385). نقش سرمایه اجتماعی در ایجاد سرمایه فکری در سازمان. فصلنامه دانش مدیریت , 147-125.

قهرمانی, م. (1385). اصول و مبانی مدیریت دانش. تهران: انتشارات مؤسسه تحقیقات و آموزش مدیریت.